Zakończyła się siódma edycja kampanii Polskiego Alarmu Smogowego „Zobacz, czym oddychasz” wskazującej na konsekwencje oddychania smogiem. Na finale kampanii Polski Alarm Smogowy i organizacje pozarządowe apelują do premiera Donalda Tuska o pilną naprawę programu “Czyste Powietrze”, wspierającego wymianę starych źródeł ciepła i termomodernizację domów. Poprawa efektywności energetycznej budynków to inwestycja w czyste powietrze i bezpieczeństwo energetyczne kraju, zmniejszająca zależność Polski od importu paliw - węgla, gazu, biomasy - wskazują organizacje podpisane pod apelem.
20 organizacji pozarządowych oraz Polski Alarm Smogowy apeluje do Premiera Donalda Tuska o interwencję i naprawę Czystego Powietrza, kluczowego programu walki ze smogiem. Autorzy apelu wskazują na poważny kryzys programu Czyste Powietrze. Po roku od jego ponownego uruchomienia widać, że tempo realizacji celów jest bardzo wolne. W 2025 r. do programu złożono zaledwie 55 tys. wniosków - to prawie pięciokrotnie mniej niż w 2024 r. i blisko czterokrotnie mniej niż w 2023 r. W obecnym tempie cel programu (modernizacja 2,5 miliona domów) zostanie osiągnięty za około 40 lat.
Przerost biurokracji, skomplikowane zasady, niewydolna obsługa beneficjentów i praktyczne wykluczenie z programu osób o niższych dochodach to według autorów apelu największe problemy, z którymi mierzą się beneficjenci Czystego Powietrza. Te i inne czynniki wywołały drastyczny spadek zaufania do programu wśród obywateli, przedsiębiorców oraz samorządów.
Autorzy apelu przypominają zapowiadaną przez premiera Tuska “termomodernizację domów na wielką skalę” i zapisy umowy koalicyjnej z października 2023 r. mówiące o rozwijaniu programu Czyste Powietrze i przyspieszeniu termomodernizacji domów.
Niestety zamiast wielkiej skali mamy poważny kryzys i zapaść w liczbie składanych wniosków w programie Czyste Powietrze
- mówi Andrzej Guła, prezes Alarmu Smogowego.
Organizacje pozarządowe wskazują, że inwestycja w termomodernizację budynków to inwestycja nie tylko w czyste powietrze, ale też w bezpieczeństwo energetyczne kraju.
Rządzący niestety wciąż nie dostrzegają, że poprawa efektywności energetycznej budynków prowadzi do zmniejszenia uzależnienia od importowanych paliw - gazu, węgla czy biomasy i dlatego powinna być traktowana przez rząd priorytetowo. Politycy nie widzą, że nie chodzi tu o żadną “zieloną ideologię” tylko o czyste powietrze, bezpieczeństwo energetyczne i niższe rachunki gospodarstw domowych za ogrzewanie.
Poważny problem zanieczyszczenia powietrza po raz siódmy pokazała kampania edukacyjna „Zobacz, czym oddychasz”, która dotarła do 28 miast i wsi w 12 województwach. Instalacje pojawiły się przede wszystkim w gminach, w których nie są prowadzone pomiary jakości powietrza, po to żeby pokazać mieszkańcom, jak poważnym problemem jest zanieczyszczone powietrze. W ciągu siedmiu edycji kampanii instalacja mobilnych płuc odwiedziła już ponad 200 miejscowości. Tak duże zainteresowanie ze strony gmin pokazuje, że wciąż istnieje zapotrzebowanie na działania zwiększające świadomość mieszkańców na temat poziomu zanieczyszczenia powietrza. W ramach kampanii do gmin trafia dwumetrowy model ludzkich płuc, który „oddycha” pochłaniając zanieczyszczenia powietrza. Powietrze jest pobierane przez wentylatory symulujące proces oddychania, a zanieczyszczenia osiadają na białej materii pokrywającej płuca, które - w zależności od poziomu zanieczyszczenia powietrza - przybierają grafitowy, a nawet czarny kolor. Instalację ustawiano na cztery tygodnie w różnych lokalizacjach, głównie tam, gdzie nie prowadzi się pomiarów jakości powietrza, a mieszkańcy często nie mają świadomości, jakim powietrzem oddychają.
W tej edycji kampanii PAS zaprosiła do współpracy środowisko naukowe i lekarskie. Jednym z celów kampanii jest edukacja, szczególnie ważna w czasach szerzącej się dezinformacji. W roli Ambasadorów i Ambasadorek kampanię wspierają między innymi: dr n. med. Katarzyna Musioł - specjalistka chorób dziecięcych, onkolog i hematolog dziecięcy, dr n. med. Piotr Dąbrowiecki - specjalista chorób wewnętrznych, alergolog, dr hab. n. med. Michał Krzyżanowski - epidemiolog środowiskowy, prof. dr hab. Bolesław Samoliński, specjalista zdrowia publicznego, alergolog, otorynolaryngolog. Na liście ambasadorów znalazły się również organizacje: Polskie Towarzystwo Alergologiczne i Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP oraz Europejskie Centrum Czystego Powietrza.
Partnerami kampanii są: Allegro Foundation, Clean Air Fund oraz Fundacja Better Future. Kampanię wspiera również Edukacyjna Sieć Antysmogowa NASK. Na terenie województwa mazowieckiego kampania prowadzona była w ramach projektu “Czyste Powietrze dla Metropolii Warszawskiej” sfinansowanego ze środków Zarządu Województwa Mazowieckiego.
Apel do Premiera Donalda Tuska w sprawie programu “Czyste Powietrze” podpisały: Ekowyborca, Europejskie Centrum Czystego Powietrza, Fundacja 360!, Fundacja EkoRozwoju, Fundacja Frank Bold, Fundacja Greenpeace Polska, Fundacja Instrat, Fundacja “Mission Possible”, Fundacja Rodzice dla Klimatu, Fundacja Rozwoju Ekologicznego i Ochrony Środowiska EKO - LUBUSZ, HEAL Polska, Instytut Ekonomii Środowiska, Instytut Reform, Polski Alarm Smogowy, Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki, Project Tempo, Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA, Stowarzyszenie Elektroprosumentów Obywatelska Społeczność Energetyczna, Stowarzyszenie Lepsze Miejsce, Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska, Zielony Instytut.
