Program Czyste Powietrze przechodzi kolejną zmianę. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 13 lipca ogłosił najnowsze zasady, które wejdą w życie w kolejnym tygodniu. To zmiany kosmetyczne, które nie przełożą się na oczekiwany wzrost popularności programu – komentuje Polski Alarm Smogowy. Wciąż brakuje postulowanego przez gminy bonu na audyt energetyczny czy uproszczenia dokumentacji, skrócenia czasu rozpatrywania wniosków i wypłaty dotacji.
Nowe wyjątki od zasady 3 lat własności, wyższe wsparcie na termomodernizację (dodatkowe 10% na wybrane prace, bez zmian pozostają łączne limity dotacji) i wydłużenie czasu na rozliczenie zaliczki ze 120 do 180 dni – to najważniejsze ze zmian w Programie Czyste Powietrze. Zapowiedziano również, że po 2026 roku program nie będzie już wspierał ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła.
– Program Czyste Powietrze od dawna wymaga poważnych zmian – komentuje Piotr Siergiej, rzecznik PAS – ponieważ od reformy tego programu w marcu 2025 r. liczba wniosków o dotacje spadła pięciokrotnie w stosunku do 2024 roku. Zmian domagają się między innymi przedstawiciele urzędów gmin, którzy dostrzegają spadek zainteresowania beneficjentów. Ogłoszona obecnie reforma ma kosmetyczny charakter i nie spowoduje znacznego wzrostu zainteresowania obywateli tym programem. Wydaje się, że na poważne zmiany będziemy musieli jeszcze poczekać; zarówno postulowany przez gminy bon energetyczny, jak i lista zaufanych wykonawców mogą pojawić się dopiero w przyszłym roku.
Jak wynika z przeprowadzonych ostatnio badań wśród niemal 1500 gmin, Program Czyste Powietrze znalazł się w głębokim kryzysie, który zażegnać mogą tylko dobrze przemyślane reformy. Co jednak istotne, aż 74% badanych gmin stwierdziło, że po wdrożeniu odpowiednich reform program może skutecznie poprawić jakość powietrza na ich terenie.
Gminy zwracały uwagę na konieczność wprowadzenia darmowego bonu na audyt energetyczny dostępnego dla każdego beneficjenta. Niestety, taką zmianę NFOŚiGW ma zamiar wprowadzić dopiero w przyszłym roku, i ma być on dostępny jedynie w gminach, które są operatorami programu. W trakcie konferencji zabrakło informacji, czy bon będzie dostępny dla wszystkich grup dochodowych, czy jedynie dla osób najuboższych. W proponowanej reformie brakuje również wielu innych zmian proponowanych przez gminy: realnego uproszczenia dokumentacji, skrócenia czasu rozpatrywania wniosków i przyspieszenia wypłat dotacji. Nowa propozycja nie podnosi również progów dochodowych, co gminy wskazały jako bardzo ważny postulat. Według samorządów, realizację inwestycji wspieranych przez Program Czyste Powietrze ułatwiłoby też wprowadzenie możliwości dzielenia jej na dwa wnioski dotacyjne.
Większość kluczowych postulatów podnoszonych w konsultacjach społecznych wciąż czeka na realizację. Program Czyste Powietrze potrzebuje fundamentalnego resetu, a nie jedynie drobnych poprawek. Głęboka reforma Czystego Powietrza jest niezbędna – bez niej realna poprawa jakości powietrza w Polsce i skuteczna walka ze smogiem staną w miejscu.
