Korekta w Strefie Czystego Transportu w Krakowie zachowała dwa najważniejsze elementy: normy emisji samochodów mogących się po niej poruszać oraz obszar. Pytanie czy to wystarczy, abyśmy mogli spodziewać się w przyszłości realnej poprawy jakości powietrza, w kontekście zanieczyszczeń transportowych – głównie dwutlenku azotu, który przyczynia się do chorób układu oddechowego, krwionośnego oraz nowotworów. Propozycja zmian zakłada również dojazd do wszystkich parkingów P+R, o co jako Alarm Smogowy apelowaliśmy wielokrotnie na etapie powstawania uchwały o SCT.
Zaproponowane przez Miasto Kraków zmiany dają również większe ulgi przejściowym m.in. dla przedsiębiorców, osób sprzedających towary na miejskich targowiskach czy osób z Małopolski objętych pomocą społeczną. Złagodzono także opłaty w latach 2027-2028, które będą takie same jak w roku 2026: 5 zł za dzień, 100 za miesiąc. Oczekujemy odpowiedzi na pytanie kluczowe z punktu widzenia zdrowia mieszkańców i mieszkanek miasta: jakie konsekwencje będą miały te zmiany dla jakości powietrza w naszym mieście?
Zaproponowane zmiany rodzą szereg pytań, w tym:
- w jaki osób weryfikowane będą pojazdy osób najuboższych z Małopolski wjeżdżających do miasta
- ile pojazdów firm i organizacji pożytku publicznego zarejestrowanych w Krakowie nie spełnia norm SCT
- ile pojazdów sprzedawców towarów na targowiskach miejskich będzie wjeżdżało do miasta i w jaki sposób będą one weryfikowane.
Należy podkreślić, że wraz wprowadzaniem ograniczeń dla samochodów powinno być zwiększone tempo prac nad rozwojem komunikacji zbiorowej. Potrzebne jest zwiększanie nakładów na nowe połączenia metropolitalne – zarówno kolejowe jak i autobusowe, optymalizowanie już istniejących połączeń, tworzenie węzłów przesiadkowych oraz budowa nowych parkingów P+R poza miastem w pobliżu takich właśnie węzłów. Na takie działania potrzebne są środki, które naszym zdaniem są dostępne z budżetu centralnego. Jako Alarm Smogowy apelowaliśmy wraz z Prezydentem Miasta Krakowa oraz Stowarzyszeniem Metropolia Krakowska do Premiera RP oraz Przewodniczącej KE o wsparcie miast zobowiązanych do wprowadzenia SCT poprzez umożliwienie wykorzystania środków z KPO na realizację zadań takich jak:
- budowa parkingów P+R,
- rozbudowa infrastruktury rowerowej,
- zakup niskoemisyjnego taboru autobusowego,
- budowa nowych linii tramwajowych.
Wszystkie wymienione działania mają na celu stworzenie mieszkańcom realnych i wygodnych alternatyw dla codziennego korzystania z samochodów spalinowych, co w bezpośredni sposób wspiera wdrażanie SCT.
Jako Alarm Smogowy apelujemy również o lepszą komunikację funkcjonowania SCT. Od miesięcy brakuje m.in. informacji na temat:
- pojazdów poruszających się po mieście i norm emisji Euro jakie spełniają z podziałem na używane paliwo,
- liczby pojazdów spoza Krakowa w codziennym ruchu miejskim,
- liczby samochodów mieszkańców oraz osób spoza miasta, które nie spełniają wymogów Strefy,
- zmian w składzie rejestrowanych pojazdów w Krakowie w ostatnich latach.
Naszym zdaniem Miasto powinno również regularnie prowadzić pomiary jakości powietrza pod kątem stężeń dwutlenku azotu. Prowadzenie takich badań może dać realny obraz zmian w jakości powietrza i – jego oczekiwanej poprawy.
