Smog

2014-01-07

Niektórzy mówią, że powietrze w Krakowie jest dobre – trzeba je tylko dobrze pogryźć… Niestety, w dni największego zanieczyszczenia powietrza, smog nie tylko czuć, ale też widać… Kraków od lat boryka się z problemem zanieczyszczonego powietrza. Dopuszczalne normy dla pyłu zawieszonego (PM10, PM2,5) czy benzo[a]pirenu, są przekraczane notorycznie i to często kilkukrotnie. Oszacowano, że każdego roku z powodu zanieczyszczenia powietrza pyłem zawieszonym przedwcześnie umiera około 400 mieszkańców Krakowa.

Przyczyną kumulowania się zanieczyszczeń w mieście jest jego niekorzystne położenie w niecce, zabudowanie kanałów przewietrzania miasta oraz duża liczba dni bezwietrznych.

Szczególny problem występuje w sezonie grzewczym, kiedy z pieców na paliwa stałe wydobywają się pyły, rakotwórczy benzo[a]piren oraz inne szkodliwe substancje. Często użytkownicy tych pieców palą węglem najniższej jakości (np. miałem). Nierzadko bezkarnie spalane są również śmieci, choć jest to nielegalne – niestety władze samorządowe od wielu lat nie potrafią zaradzić temu problemowi. Palenie śmieci jest źródłem wielu toksycznych związków powodujących poważne konsekwencje zdrowotne – raka, zawały serca itd. Kolejną przyczyną fatalnej jakości powietrza jest ruch samochodowy. Jest on źródłem przekroczeń dwutlenku azotu, ale również przyczynia się do powstania zanieczyszczeń pyłowych.

Mniej niż 10% mieszkańców Krakowa korzysta z pieców na paliwa stałe. Fakt iż ludzie ci nie są podłączeni do miejskiej sieci ciepłowniczej lub innego ekologicznie czystego ogrzewania jest klęską cywilizacyjną naszego miasta.

W grudniu 2012, a więc w miesiącu kiedy powstał Krakowski Alarm Smogowy, mieszkańcy Kurdwanowa jedynie przez trzy dni oddychali bezpiecznym powietrzem (przy Alejach był to tylko jeden taki dzień). Norma określona w prawem dla stężenia 24-godzinnego PM10 to 50 µg/m3 - w Krakowie to niestety rzadkość. Według WHO przy stężeniu na poziomie 150 µg/m3 umieralność w krótkim okresie czasu wzrasta o 5%.

 

Stężenia rakotwórczego benzo[a]pirenu w Krakowie należą do jednych z najwyższych w Polsce i nawet ośmiokrotnie przekraczają dozwoloną roczną normę. Głównym źródłem tej substancji jest spalanie paliw stałych w niskiej temperaturze - a więc węgla i drewna w domowych instalacjach grzewczych.

 

Kalkulator papierosowy

Wspólnie z krakowskim startupem Omni Calculator zbudowaliśmy narzędzie, które pokazuje nam stężenie B(a)P przeliczone na ilość papierosów z tą rakotwórczą substancją. Kalkulator pozwala również porównać roczne stężenia rakotwórczego benzo[a]pirenu w Krakowie ze stężeniami w innych dużych miastach europejskich. Niestety, Kraków (oraz inne miejscowości południa Polski) to niekwestionowany lider... W Londynie, który 60 lat temu zakazał spalania paliw stałych w domowych instalacjach grzewczych stężenia są niemal 100 krotnie niższe...

Jeśli przełożymy tą ilość benzo[a]pirenu na ilość tej substancji w papierosach, to okaże się, że każdy mieszkaniec Krakowa, przy niezbyt aktywnym trybie życia, rocznie wdycha ilość benzo[a]pirenu odpowiadającą ilości znajdującej się w tysiącach papierosów...

Benzo(a)piren

Benzo(a)piren

Benz(a)piren to rakotwórczy i mutagenny związek chemiczny będący przedstawicielem wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA). Głównym źródłem tej substancji jest spalanie paliw stałych w...

Zegarek 2016-06-22
Zobacz więcej
PM 10

PM 10

Pył zawieszony (ang. particulate matter) składa się z mieszaniny cząstek zawieszonych w powietrzu, będących zlepkiem różnych substancji. Pył zawieszony może zawierać substancje toksyczne takie jak wielopierścieniowe...

Zegarek 2016-06-22
Zobacz więcej
PM 2,5

PM 2,5

Pył zawieszony PM 2,5 to bardzo drobne cząstki: o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra, które mogą docierać do górnych dróg oddechowych, płuc oraz przenikać do krwi.

Zegarek 2016-06-22
Zobacz więcej
Kraków na tle innych miast

Kraków na tle innych miast

Czasami by w pełni zauważyć problem potrzebne są porównania do innych i zdanie sobie sprawy, że sytuacja, w której się znajdujemy nie jest normalna. Czasami motorem sprawczym działań jest...

Zegarek 2013-12-04
Zobacz więcej
Aplikacja SmokSmog - sprawdź aktualny stan powietrza za pomocą telefonu

Aplikacja SmokSmog - sprawdź aktualny stan powietrza za pomocą telefonu

Aby być na bieżąco z aktualnym poziomem zanieczyszczenia powietrza w Małopolsce, polecamy korzystanie z aplikacji SmokSmog. Dzięki aplikacji można sprawdzić aktualny stan zanieczyszczenia powietrza w Krakowie, Skawinie,...

Zegarek 2014-05-08
Zobacz więcej
Linki

Linki

Informacje na temat poziomu zanieczyszczenia powietrza można znaleźć między innymi na następujących stronach:  Strony Województwa Małopolskiego:

Zegarek 2014-01-13
Zobacz więcej