Zdrowie

Śmiercionośne polskie powietrze


Śmiercionośne polskie powietrze

W ostatnim czasie coraz więcej mówi i pisze się o zanieczyszczeniu powietrza w Polsce i jego wpływie na zdrowie. Nie dzieje się tak bez powodu. Okazuje się, że 6 z 10 najbardziej zanieczyszczonych miast Unii Europejskiej znajduje się w naszym kraju [1], zaś zanieczyszczenie powietrza jest w Polsce przyczyną ok. 45 tys. przedwczesnych zgonów rocznie [2].

Sytuacja jest więc bardzo poważna. W związku z tym chcielibyśmy przybliżyć środowisku medycznemu problem zanieczyszczenia powietrza i jego wpływu na zdrowie ludzkie. Niniejszy tekst stanowi pierwszy z serii artykułów na ten temat.

Co szkodzi naszym pacjentom?

Czyli co znajduje się (i czego być nie powinno, a przynajmniej nie aż tyle!), w powietrzu którym oddychamy?

Po pierwsze, tzw. pył zawieszony (ang. particulate matter, PM)  o średnicy poniżej 10 mikrometrów (PM10) i jego drobniejsza (a więc i bardziej szkodliwa) frakcja,  PM2.5 (cząstki o średnicy poniżej 2,5 mikrometra). Dla porównania, erytrocyt ludzki ma ok. 6-7 mikrometrów.


W pewnym uproszczeniu można przyjąć, że pył zawieszony składa się głównie z węgla (drobne cząstki sadzy) i substancji mineralnych, często z dodatkiem metali ciężkich oraz różnych związków organicznych, w tym tak szkodliwych jak dioksyny i furany, ale też bakterii i pyłków roślinnych [3].  Co ważne, pył zawieszony został niedawno wpisany na listę substancji o udowodnionym działaniu kancerogennym [4].

Warto wiedzieć, że jeśli chodzi o stężenia PM2.5 oraz PM10 to znajdujemy się nie tylko w europejskiej, ale wręcz w światowej czołówce, niewiele ustępując takiej "smogowej potędze” jak Chiny. W Krakowie zdarzały się średnie godzinne stężenia PM10 przekraczające 1200 µg/m3 [5] czyli z grubsza takie jak najwyższe notowane w Pekinie [6] czy Harbinie [7].  Mniejsze, ale wciąż bardzo wysokie, utrzymujące się czasem przez wiele godzin "pekińskie" stężenia, rzędu 200-800 µg/m3 nierzadko można spotkać  w sezonie zimowym w wielu miejscowościach Małopolski i Śląska [5][8]. Są to stężenia zagrażające nie tylko zdrowiu, ale w przypadku niektórych osób wręcz życiu, i to już przy stosunkowo krótkiej ekspozycji. Dla porównania norma dla średniego stężenia dobowego PM10 wynosi 50 µg/m3 (dla stężeń jednogodzinnych nie ustalono dopuszczalnej normy) [5]. Wartość ta nie powinna być przekraczana więcej niż 35 razy w roku, ale w wielu polskich miejscowościach limit dni z przekroczeniami wyczerpany jest zazwyczaj już w pierwszej połowie lutego... Na ponury żart zakrawa też to, że wiele miejscowości sanatoryjnych, w których leczy się schorzenia układu oddechowego ma powietrze wyjątkowo złej jakości.

Jakub Jędrak, Polski Alarm Smogowy

Łukasz Adamkiewicz, Health & Environment Alliance

dr hab. n. med. Ewa Konduracka, kardiolog, specjalista chorób wewnętrznych, Klinka Choroby i Niewydolności Serca z Pododdziałem Intensywnej

Terapii Kardiologicznej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II

prof. dr hab. n. med. Krystyna Pawlas, Polskie Towarzystwo Medycyny Środowiskowej

CAŁOŚĆ ARTYKUŁU MOŻNA POBRAĆ PONIŻEJ

Bibliografia:

[1] Raport Europejskiej Agencji Środowiska:

http://www.eea.europa.eu/publications/air-quality-in-europe-2013

Podobny ranking możemy znaleźć tu:

http://www.wedemain.fr/Qualite-de-l-air-le-palmares-des-100-plus-grandes-villes-d-Europe_a532.html

[2] Liczba ok 45 tys. zgonów rocznie w Polsce cytowana za:
CBA for the Clean Air Policy Package Cost-benefit Analysis of Final Policy Scenarios for the EU Clean Air Package Version 2 Corresponding to IIASA TSAP Report 11, Version 1 Marzec 2014.

http://www.iiasa.ac.at/web/home/research/researchPrograms/MitigationofAirPollutionandGreenhousegases/TSAP_CBA_corresponding_to_IIASA11_v2.pdf

[3] Nemmar A, Holme JA, Rosas I, Schwarze PE, Alfaro-MorenoE:
Recent Advances in Particulate Matter and NanoparticleToxicology: A Review of the In Vivo and In Vitro Studies. BioMed Research International  (2013).

http://www.hindawi.com/journals/bmri/2013/279371/

[4] Kancerogenność pyłu zawieszonego:

http://www.iarc.fr/en/media-centre/iarcnews/pdf/pr221_E.pdf

zobacz też:

Ghassan B. Hamra et al.: Outdoor Particulate Matter Exposure and Lung Cancer: A Systematic Review and Meta-Analysis Environ Health Perspect; DOI:10.1289/ehp.1408092

www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4154221/

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24911630

oraz: http://www.krakowskialarmsmogowy.pl/zdrowie/szczegoly/id/18

[5] Małopolska sieć monitoringu powietrza:

http://monitoring.krakow.pios.gov.pl/iseo/